TSK ve askerlik mevzuatı

Renk körlüğü, Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde "renk diskriminasyon yeteneği" başlığı altında değerlendirilir. Çoğu vakada askerlik engeli değildir; ancak askeri okul, harp okulu, pilotluk gibi özel branşlarda kısıtlama getirir.

Genel kural

Yoklama veya muayene sırasında Ishihara plakaları ile renk taraması yapılır. Sonuca göre:

• Normal: Tüm branş ve sınıflara uygundur.
• Hafif renk körlüğü (Anomali): Genel olarak "er olur" durumu sürer; bazı ihtisas branşları kapanır.
• Belirgin / tam renk körlüğü (Dichromatic): Yeterlilik branşa göre değişir; "askerliğe elverişlidir, X branşına elverişli değildir" şeklinde rapor düzenlenebilir.

Branşlara göre kısıtlama (özet)

Aşağıdaki ihtisas alanları renk ayırt etme yeteneği şart koşar. Şiddetli renk körlüğü tespit edilirse bu branşlara kayıt yapılamaz veya görev değişikliği gerekir:

• Hava Kuvvetleri pilotluğu (uçucu sağlık standartları)
• Deniz Kuvvetleri bazı seyir ve sinyal görevleri
• Telekom / sinyal subayı (kablo renk kodu, sinyal lambası)
• Bomba imha / EOD (kablo renk kodu — kritik)
• Hava trafik kontrol (askeri)
• Tıbbi laboratuvar teknisyenliği bazı alt branşları

Askeri okullara başvuru

Harp Okulları, Astsubay Meslek Yüksek Okulları, Polis Akademisi, Jandarma Astsubay/Subay Eğitimi ve Sahil Güvenlik gibi kurumların giriş muayenelerinde renk körlüğü bir eleme kriteridir. Bu kurumlara aday olacaklar:

• Aile öyküsünde renk körlüğü varsa başvuru öncesi göz hekiminde doğrulama testi yaptırmalıdır.
• Online tarama testleri ön bilgi sağlar ama yeterli değildir.
• Klinik doğrulama olumsuz çıkarsa, başvuruda zaman ve emek kaybetmekten kaçınılabilir; başka meslek tercihleri için erken yönlendirme yapılabilir.

Hangi yönetmelik?

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği 11 Şubat 2018 tarihinde yürürlüğe girmiş, çeşitli güncellemeler almıştır. Bu yönetmelikte:

• Madde 19 (Görme alanı, renk diskriminasyonu) renk körlüğü değerlendirmesini düzenler
• Yönetmeliğin EK-A maddesinde, branşlara göre yeterlilik tabloları bulunur
• "Renk diskriminasyonu" başlığı altında üç dilim tanımlanır: A (normal), B (hafif), C (belirgin)

Önemli: Mevzuat zaman içinde değişebilir. Kesin durum için bağlı olduğunuz askerlik şubesi veya askeri sağlık merkezinden güncel bilgi alın.

Pratik öneri: askere gitmeden önce

1. Aile öyküsünde renk körlüğü varsa online Ishihara taramamızı yapın.
2. Sonuç şüpheli ise göz hekiminden klinik teyit alın.
3. Askeri kariyer hedefliyorsanız, tercih dönemi öncesi (lise sonu) doğrulama önerilir.
4. Tespit yapılırsa raporunuzu saklayın; askerlik şubesinde kabul süreci kolaylaşır.

Bedelli / dövizli askerlik / muafiyet

Renk körlüğü tek başına askerlik muafiyeti veya bedelli askerlik hakkı tanımaz. Muafiyet sadece "Askerliğe elverişli değildir" raporu alındığında geçerlidir; renk körlüğü bu raporu tek başına oluşturmaz. Detaylı bilgi için Milli Savunma Bakanlığı (msb.gov.tr) sayfasından askerlik durumunuzu sorgulayın.